De kunst van het weglaten: de bolle brandstoftank van de Porsche 909 Bergspyder
In 1968 introduceerde Porsche met de 909 Bergspyder zijn lichtste raceauto ooit. Met zijn slechts 400 kilogram was de racer het resultaat van een compromisloze zoektocht naar gewichtsbesparing. Eén van de meest bijzondere oplossingen in die queeste was een bolvormige brandstoftank van titanium, waarmee een brandstofpomp overbodig werd en tot zeven kilogram aan gewicht kon worden bespaard. Ook de gewichtsverdeling van de 909 bleek vooruitstrevend: het concept vormde later mede de basis voor de Porsche 908/3, die op bochtige en veeleisende circuits nauwelijks te verslaan was.
Op 8 september 1968 stond op de Gaisberg bij Salzburg de voorlaatste ronde van het Europees kampioenschap Heuvelklim op het programma. Na vijf overwinningen in vijf wedstrijden met de 910/8 Bergspyder had Porsche de titel vrijwel zeker in handen. Toch bleef de raceafdeling in hoog tempo doorontwikkelen en verscheen op de Gaisberg de gloednieuwe 909 Bergspyder aan de start. Deze lichtste raceauto van Porsche aller tijden woog slechts zo’n 400 kilogram. Met een lengte van 3,48 meter, een breedte van bijna 1,80 meter en een hoogte van slechts 75 centimeter was de 909 bovendien uitzonderlijk compact.
Omdat elke gram telt
Porsche gebruikte de korte, intensieve heuvelklims als proeftuin voor technieken waarmee het gewicht van de auto’s kon worden verlaagd en die de prestaties ook over langere afstanden konden verbeteren. Vanuit die gedachte werd de 909 ontwikkeld. Een aantal componenten van zijn voorganger, de 910/8, bleef in de 909 behouden, waaronder de wielnaven, titanium chassisveren en remklauwen, een aluminium spaceframe en motoronderdelen van titanium en magnesium. Ook beschikte de auto over extreem lichte remschijven van beryllium. De carrosserie van met glasvezelversterkte kunststof woog slechts tien kilogram en werd gecombineerd met een aluminium frame en titanium schroefveren.
Het meest opvallende nieuwe onderdeel bevond zich naast de motor. Daar zat, met drie banden op zijn plaats gehouden, een bol die ongeveer twee keer zo groot was als een voetbal. Deze ronde tank was misschien wel de ultieme expressie van de consequente gewichtsbesparing bij de 909. De tank bestond uit een drukvat van slechts 0,8 millimeter dik titanium met daarin een rubberen binnenbalg. Vóór de race werd die balg met benzine gevuld en werd de ruimte tussen het titanium en het rubber vervolgens met stikstof onder een druk van circa 15 bar gezet. De tank was via een slang verbonden met de mechanische brandstofinjectiepomp.
Dankzij deze constructie kon de 909 zonder extra brandstofpomp functioneren. Daarmee werd tot zeven kilogram gewicht bespaard, een forse waarde voor een raceafdeling waar elke gram telt.
275 pk op circa 400 kilogram
Een tweede belangrijke innovatie van de 909 Bergspyder was de verbeterde gewichtsverdeling tussen de voor- en achteras. Het sperdifferentieel bevond zich helemaal achterin, terwijl de zitkuip, motor en vijfversnellingsbak juist ver naar voren waren geplaatst. Daardoor bevonden de voeten van de bestuurder zich vóór de vooras, met daaromheen weinig meer dan de ranke aluminium buizen van het spaceframe en de kunststof carrosserie. Dat vroeg om vertrouwen. De tweeliter achtcilinder boxermotor leverde 275 pk en versnelde de 909 in slechts 2,5 seconden van 0 naar 100 km/u. Met slechts 1,4 kilogram per pk kwam de vermogen-gewichtsverhouding dicht in de buurt van die van de toenmalige Formule 1-auto’s. Afhankelijk van de gekozen overbrengingsverhoudingen was een topsnelheid tot 250 km/u haalbaar.
Onverslaanbaar
Na de tweede heuvelklimrace, tijdens de finale op de Mont Ventoux in Frankrijk, kwam er alweer een einde aan de korte carrière van de 909. Porsche trok zich terug uit het Europees kampioenschap Heuvel om zich compleet te focussen op het Wereldkampioenschap Sportscars en Le Mans. De opgedane kennis ging echter niet verloren. In het Sportscars kampioenschap van 1970 kwam de 908/3 in actie op de Nürburgring en in de Targa Florio. Mede dankzij het gewichtsverdelingsconcept waarmee Porsche bij de 909 had geëxperimenteerd, bleek de compacte 908/3 op bochtige en veeleisende trajecten vrijwel onverslaanbaar.
Een experiment van korte duur
Het experiment met de bolvormige tank eindigde echter samen met de korte racecarrière van de 909, waarvan slechts twee exemplaren werden gebouwd. Op de Gaisberg kreeg de motor te maken met een te rijk brandstofmengsel en ontstekingsproblemen. Rolf Stommelen eindigde daardoor als derde. Voor de wedstrijd op de Mont Ventoux combineerde het team de bolvormige tank alsnog met een brandstofpomp, met een tweede plaats tot gevolg.
Na negen titels in elf edities van het Europees kampioenschap Heuvelklim bleef één ding onveranderd: de drang van Porsche om steeds weer nieuwe technische oplossingen te vinden. De titanium bol van de 909 Bergspyder staat symbool voor die mentaliteit en voor de continue zoektocht naar de grenzen van het technisch haalbare.
De informatie in dit nieuwsbericht was actueel op de datum van publicatie. Wijzigingen in modellen, uitvoeringen, prijzen, technische specificaties, afbeeldingen, of andere informatie zijn te allen tijde voorbehouden. Genoemde prijzen betreffen consumentenadviesprijzen. Het staat dealers en servicepartners vrij eigen verkoopprijzen en kortingen te hanteren. Aan de inhoud van dit nieuwsbericht kunnen geen rechten worden ontleend.